Webinar Veilig werken in besloten ruimten in samenwerking met 3M

In december organiseerden Mennens en 3M een uitgebreid webinar over veilig werken in besloten ruimten. Doel van het webinar was om bewustwording te vergroten, deelnemers te informeren over de risico’s, wetgeving, praktische maatregelen en noodplannen, én concrete handvatten te bieden voor een veilige werkomgeving. In veel sectoren blijft werken in besloten ruimten namelijk een onderschatte risicovolle taak, waarbij onveiligheid tragische gevolgen kan hebben als niet zorgvuldig wordt vooraf gepland en uitgevoerd.

De inhoud van het webinar is in dit artikel opgesomd. Ben je benieuwd naar het volledige webinar? Deze bekijk je via onderstaande knop. 

Bekijk het volledige webinar

Bewustwording van de gevaren

Besloten ruimten vormen een groeiende uitdaging in de zakelijke praktijk. Veel bedrijven onderschatten de potentiële gevaren. Ontbrekende maatregelen zoals het alleen vastzetten van een touw om een medewerker, het nalaten van gasmetingen of het ontbreken van ventilatie, toezicht en reddingsmiddelen, leiden nog steeds tot onveilige situaties. In sommige gevallen ontbreken reddingsplannen volledig, wat de impact van incidenten kan vergroten.

Het is cruciaal dat alle betrokkenen het risico van zuurstoftekort, vergiftiging, brand of explosie begrijpen en dat vooraf een veilige werkaanpak wordt bepaald. Deze risico’s worden bij wet expliciet genoemd als redenen waarom werken in besloten ruimten gevaarlijk kan zijn.

Wat is een besloten ruimte?

Een besloten ruimte is niet zomaar een kleine ruimte — het is een omgeving die:

• niet ontworpen is voor continu verblijf van personen,

• beperkte toegang en vluchtmogelijkheden heeft,

• vaak slechte of geen natuurlijke ventilatie kent,

• moeilijk toegankelijk is, ook voor hulpverleners.

Voorbeelden van zulke ruimten zijn putten, silos, tanks, leidingschachten, machinekamers en kruipruimtes.

Kenmerken van besloten ruimten

Een besloten ruimte kan onder andere de volgende kenmerken hebben:

• beperkte toegangswegen, vaak vernauwd of verticaal,

• onvoldoende ventilatie, waardoor luchtkwaliteit snel kan verslechteren,

• mogelijke aanwezigheid van gevaarlijke stoffen,

• weinig of geen daglicht en beperkte bewegingsruimte.

Deze kenmerken kunnen al snel leiden tot levensbedreigende situaties wanneer geen juiste voorzorgsmaatregelen worden genomen.

Wijze van toegang

Toegang tot een besloten ruimte kan:

• van boven (verticale toegang),

• via zij-ingangen (side entry),

• of van onderaf plaatsvinden.

Ongeacht de wijze, is het van belang dat een toegangssysteem altijd gepaard gaat met een back-up, zoals een valstopblok met reddingssysteem of een lier, wanneer traditionele ladders niet volstaan. In veel gevallen vereist dit specifieke apparatuur die het risico bij in- en uitgang verlaagt.

Aandachtspunten voor veilig werken

Veiligheid in besloten ruimten vraagt om aandacht bij elk onderdeel van het proces:

Bij betreden:

• bepaal of de toegang horizontaal of verticaal is,

• gebruik geschikte vaste of mobiele ladders wanneer nodig.

Tijdens het werk:

• hou constant contact met de persoon in de ruimte,

• voer continue atmosfeermonitoring uit met gasmetingen,

• zorg dat het juiste gereedschap en de juiste PBM aanwezig zijn.

Tijdens verlaten van de ruimte:

• zorg dat de ontsnapping snel en veilig kan plaatsvinden zonder extra risico’s.

Bij het opstellen van een noodplan:

• beoordeel of binnen- of buitenredding nodig is,

• welke middelen en route (horizontaal of verticaal) worden ingezet,

• welke opleidingen vereist zijn voor reddingsteams.

Voorbeelden van scenario’s die in het webinar werden besproken zijn o.a. het afgaan van de gasmeter, het niet reageren van een medewerker, letselgevallen of zelfs explosies.

Wet- en regelgeving

Werken in besloten ruimten is niet alleen een veiligheidskwestie — het is ook wettelijk gereguleerd. In Nederland geldt onder andere:

• Gevaren en risico’s moeten worden weggenomen of beperkt conform de hiërarchie van beheersmaatregelen.

• Een RI&E (Risico-Inventarisatie & -Evaluatie) is verplicht en vormt de basis voor de veiligheidsaanpak.

• Werknemers moeten aantoonbaar competent zijn voor de werkzaamheden die zij uitvoeren.

• Een Veiligheid- en gezondheidsplan (V&G-plan) moet worden opgesteld voordat werkzaamheden worden gestart.

• Werkvergunningen zijn vaak vereist en moeten dagelijks worden vernieuwd bij ploegwisselingen.

• Het voorkomen van verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand en explosie staat centraal in de arboregels.

• Toegangen en openingen moeten afgeschermd zijn om valgevaar te voorkomen.

Deze regels zijn vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet en het Arbeidsomstandighedenbesluit en vormen de juridische basis voor veilige werkmethoden.

Hiërarchie van beheersmaatregelen

De erkende hiërarchie van maatregelen om risico’s te beheersen is:

1. Bronaanpak – gevaar op de werkplek wegnemen.

2. Collectieve maatregelen – risico’s zoveel mogelijk beperken.

3. Individuele maatregelen – maatregelen gericht op individuele bescherming.

4. Gebruik van PBM – beschermende middelen ter bescherming bij calamiteiten.

Deze aanpak helpt organisaties stap voor stap te werken aan een optimale veiligheidscultuur.

Het ABC van PBM

Effectieve persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) kunnen worden samengevat via het ABC-model:

• A = Anchorage – betrouwbare ankerpunten voor systemen.

• B = Bodyware – lichaamsbescherming zoals harnas, helm en adembescherming.

• C = Connection Device – verbindingselementen zoals lijnen en valbeveiliging.

Correct gekozen en toegepast PBM is essentieel om de laatste stap van bescherming te voltooien.

Slotwoord

Het webinar van Mennens en 3M bood deelnemers een diepgaande blik op de gevaren en oplossingen rond werken in besloten ruimten. Door theorie, praktijk en wetgeving te combineren, zijn deelnemers uitgerust met opgedane kennis en tools om veiligheid op de werkvloer écht te verbeteren.

Wil je jouw veiligheidsbeleid versterken, dan ligt hier een duidelijke opdracht: analyseer risico’s, implementeer de juiste maatregelen, draag zorg voor training en blijf alert. 

Ben je op zoek naar meer informatie over veilig werken op hoogte en in besloten ruimten? Download dan onze whitepaper over dit onderwerp. 

Download de whitepaper